2014 წლის ხელნაწერის შექმნის ისტორია
2014 წლის ივნისიდან ნოემბრამდე საქართველოს მხატვარ-კალიგრაფთა კავშირი ლევან ჩაგანავას ხელმძღვანელობით მუშაობდა „ვეფხისტყაოსნის“ ახალი ხელნაწერი წიგნის შექმნაზე. იმავე წლის 4–16 დეკემბერს, საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრში გამართულ გამოფენაზე, კავშირის წევრთა სხვა ნამუშევრებთან ერთად პირველად იქნა წარმოდგენილი გვერდები ამ უახლესი ხელნაწერიდან.
ტექსტის დედნად შეგნებულად შეირჩა დიდი ქართველი რუსთველოლოგის, პავლე ინგოროყვას კრიტიკული რედაქცია (1953 და 1971 წლების გამოცემები). მას შემდეგ, რაც საარქივო კომისიის მიერ დაწყებული კრიტიკული ტექსტის დადგენა ვერ დასრულდა, პავლე ინგოროყვამ დამოუკიდებლად გაწმინდა პოემა გვიანდელი ჩანართებისგან და მკითხველს საოცრად მწყობრი, დახვეწილი და პოეტურად ჰარმონიული ტექსტი შესთავაზა — რაც პოემის პირველივე სტრიქონებიდან იგრძნობა. შესაბამისად, სხვა გამოცემებში გავრცელებული ინტერპოლაციების გარეშე, ამ ხელნაწერში შესულია პოემის 1510 სტროფი, 1511-ე ბოლოთქმის სტროფი და ტრადიციული ორი დაუნომრავი დასკვნითი სტროფი („ვეფხისტყაოსნის მეორე ბოლო-თქმა“).
პროექტის ერთიანობის დასაცავად ლევან ჩაგანავამ წინასწარ მოამზადა და გაანაწილა ბეჭდური ტექსტი, ხოლო კავშირის წევრი კალიგრაფები ხელწერის სტილისტური თავსებადობის მიხედვით შეარჩია, რათა 400-გვერდიან წიგნში ხელი მკვეთრად არ განსხვავებულიყო და მთლიანობა შენარჩუნებულიყო. კალიგრაფებს მიეცათ წერის დეტალური ინსტრუქციები, ხოლო ნაწარმოების დასაწყისი და დასასრული თავად პროექტის ხელმძღვანელმა გადაწერა სანიმუშოდ. ტექსტთან მონაცვლე 120 ორნამენტი კი ლევან ჩაგანავამ და ნინო ტაბატაძემ შეასრულეს.
თხზულების შესახებ: შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“
XII საუკუნის მიწურულსა და XIII საუკუნის დასაწყისში, საქართველოს ოქროს ხანაში შექმნილი „ვეფხისტყაოსანი“ შოთა რუსთაველის უკვდავი ეპიკური პოემა და ქართული ლიტერატურის მთავარი ძეგლია. თამარ მეფისადმი მიძღვნილი თხზულება დაწერილია თექვსმეტმარცვლიანი სტროფებით — შაირით, რომელიც განსაკუთრებული მუსიკალობით, აფორისტული სიზუსტითა და ფილოსოფიური სიღრმით გამოირჩევა.
პირობითად აღმოსავლურ სამყაროში — არაბეთსა და ინდოეთში — გაშლილი სიუჟეტი მოგვითხრობს ორი გმირის, ავთანდილისა და ვეფხვის ტყავით შემოსილი ტარიელის უანგარო ძმობისა და ნესტან-დარეჯანის გადასარჩენად გამართული ბრძოლის შესახებ. პოემა ამკვიდრებს ერთგულების, თავგანწირვის, სიკეთისა და ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის ჰუმანისტურ იდეალებს, რაც ეპოქის რენესანსულ აზროვნებას ასახავს.
საუკუნეების განმავლობაში „ვეფხისტყაოსანი“ ქართველი ერის ზნეობრივ გზამკვლევად იქცა — XX საუკუნის დასაწყისამდე მისი ეგზემპლარი ტრადიციულად ყველა ქართველი პატარძლის მზითევში შედიოდა. პოემა პირველად 1712 წელს თბილისში დაიბეჭდა მეფე ვახტანგ VI-ის სტამბაში, დღეს კი მსოფლიოს ორმოცდაათზე მეტ ენაზეა ნათარგმნი. 2014 წლის ეს ხელნაწერი ქართული მწიგნობრობის ტრადიციის გაგრძელებაა, რომელიც როგორც სარედაქციო არჩევანით, ისე მხატვრული შესრულებით ჩვენი მრავალსაუკუნოვანი დამწერლობის თანამედროვე ძეგლს წარმოადგენს.
